Poduszka finansowa czy nadpłata kredytu hipotecznego: od czego zacząć?

Masz wolne pieniądze i dwie dobre myśli naraz: zrobić z nich poduszkę na czarną godzinę albo przelać na kredyt i zapłacić mniej odsetek. Obie są rozsądne, ale nie są równorzędne i nie wolno ich mieszać w jednym przelewie. Różnią się jedną cechą: do poduszki możesz sięgnąć w piątek wieczorem, do nadpłaty już nie. Ten tekst pokazuje, w jakiej kolejności układać te decyzje, ile kosztuje płynność na przykładzie i jak połączyć jedno z drugim. Dla samej techniki nadpłaty (krótszy okres czy niższa rata, rekompensata, termin) mamy osobny tekst o nadpłacie kredytu hipotecznego.

Czym różni się poduszka finansowa od nadpłaty kredytu?

Poduszka to gotówka na koncie lub lokacie, którą możesz wypłacić od ręki. Nadpłata to zmniejszenie salda kredytu. Odsetki spadają, ale pieniądze wychodzą z Twoich rąk. Odzyskasz je tylko wtedy, gdy zaciągniesz nowy kredyt albo znajdziesz inne finansowanie, na warunkach, które wyznaczy bank w dniu, kiedy będziesz ich potrzebować, czyli zwykle w gorszym momencie.

Konsekwencja jest prosta. Nadpłata daje oszczędność na odsetkach, a poduszka daje spokój i swobodę decyzji. Jedno nie zastępuje drugiego, więc pytanie „co lepsze" jest źle postawione. Właściwe pytanie to „co najpierw".

W jakiej kolejności układać finanse: poduszka, długi, nadpłata

W naszej Fortecy Finansowej kolejność wygląda tak. Najpierw ochrona rodziny, potem sprawdzenie dopłat do PPK, potem likwidacja drogich długów. Dopiero później rośnie rezerwa, najpierw do poziomu trzech miesięcy wydatków, a później do sześciu do dwunastu. Spłata zobowiązań o niskim oprocentowaniu, do których często należy kredyt hipoteczny, zamyka listę. W tej metodzie nadpłacanie taniego długu przed zbudowaniem ochrony i rezerwy uznajemy za nieoptymalne.

To nie jest dogmat, tylko rama do sprawdzenia w swojej sytuacji. Jeśli Twój kredyt kosztuje dużo, a rezerwa jest solidna, nadpłata może pójść wcześniej. Jeśli kredyt jest tani, a w domu jeden dochód, rezerwa idzie przed nadpłatą.

Ile powinna wynosić poduszka finansowa?

Często podaje się trzy do sześciu miesięcy wydatków. To powszechnie stosowana praktyka, nie przepis prawa. Liczbę dobiera się do tego, jak pewny jest Twój dochód i ile osób go potrzebuje.

Wydatki liczysz nie jako „ile zwykle wydaję", tylko jako koszty, które trzeba ponieść, gdy dochód znika: rata, czynsz, rachunki, jedzenie, ubezpieczenia, opieka nad dziećmi. Wiele rodzin ma po takim rachunku wynik wyższy, niż oczekiwało.

Ile kosztuje płynność? Przykład z liczbami

Płynność ma cenę, którą możesz policzyć jako różnicę między tym, ile oszczędzasz na odsetkach kredytu, a tym, ile zarabiasz na pieniądzach trzymanych na koncie.

Dla porównania: gdy pojawi się nagły wydatek, a poduszki nie ma, zwykle trzeba pożyczyć, a kredyty gotówkowe i karty kosztują z reguły więcej niż kredyt hipoteczny. Dlatego pytanie o cenę płynności warto zestawić z pytaniem, ile kosztowałaby jej brak.

Przy innych stawkach wynik jest inny. Im wyższe oprocentowanie kredytu względem oprocentowania konta, tym droższa jest płynność i tym bardziej opłaca się nadpłata. Dane o oprocentowaniu zmieniają się, więc przed decyzją wstaw własne liczby.

Co daje nadpłata kredytu hipotecznego i co mówi ustawa?

Nadpłata kredytu hipotecznego zmniejsza saldo, więc odsetki są naliczane od mniejszej kwoty, a całkowity koszt kredytu spada. Ustawa o kredycie hipotecznym pozwala na wcześniejszą spłatę części kredytu w każdym czasie (art. 38), a obniżenie całkowitego kosztu kredytu wynika z art. 39. Po nadpłacie możesz skrócić okres kredytowania albo zmniejszyć wysokość raty, a oszczędności na odsetkach zależą od kwoty nadpłaty i pozostałego okresu spłaty. Oba warianty policzysz w kalkulatorze nadpłaty kredytu hipotecznego. Zanim zaczniesz nadpłacać kredyt hipoteczny, sprawdź w umowie, czy bank może pobierać rekompensatę za wcześniejszą spłatę.

Czy da się mieć i poduszkę, i nadpłatę? Wariant pośredni

Jest rozwiązanie pośrednie, o którym warto wiedzieć. Zamiast skracać okres, wybierasz w banku niższą ratę, ale co miesiąc przelewasz tyle samo co wcześniej. Formalnie umowna rata jest niższa, a nadwyżka trafia na spłatę kapitału jako nadpłata. Efekt na koszt kredytu jest zbliżony do skracania okresu, a w razie kłopotów możesz wrócić do niższej, umownej raty, o ile bank na to pozwala w Twojej umowie. Skracanie okresu to osobna operacja i w części banków wymaga aneksu.

Są trzy zastrzeżenia. Banki różnie rozliczają nadpłaty (dzień księgowania, minimalne kwoty, aneksy), więc zanim zaczniesz, sprawdź procedurę swojego banku. Nadpłacone pieniądze nadal nie wracają, więc nie zastępuje to poduszki. Wreszcie, w okresie stałej stopy przeczytaj zasady rekompensaty.

Plan na wolne pieniądze w czterech krokach

1. Sprawdź ochronę. Czy ktoś utrzyma rodzinę i spłaci kredyt, gdyby zabrakło dochodu? Polisa i testament idą przed nadpłatą.
2. Zbuduj rezerwę do poziomu, który Cię uspokaja. Zacznij od trzech miesięcy kosztów koniecznych.
3. Spłać droższe długi. Karty i kredyty gotówkowe zwykle kosztują więcej niż kredyt hipoteczny.
4. Dopiero potem nadpłacaj. Najlepiej regularnie, mniejszymi kwotami, i przelicz najpierw koszt rekompensaty z umowy.

Najczęstsze pytania o poduszkę i nadpłatę