IKE czy IKZE: różnice, limity na 2026 rok i kto na którym korzysta

IKE i IKZE to dwa dobrowolne konta do oszczędzania na emeryturę. Różnią się tym, kiedy dostajesz ulgę podatkową: IKZE daje ją od razu, przy wpłacie, a IKE na końcu, przy wypłacie. Pytanie „IKE czy IKZE” ma więc dobrą odpowiedź tylko dla konkretnego podatnika. Poniżej znajdziesz porównanie obu kont, przykład z liczbami i cztery pytania, które to rozstrzygają. Oszczędzanie na koncie emerytalnym uzupełnia emeryturę z ZUS, a ile potrzebujesz odłożyć, policzysz w tekście o luce emerytalnej.

IKE i IKZE w jednym zdaniu: czym się różnią?

IKE (indywidualne konto emerytalne) nie obniża podatku dziś, ale pozwala po spełnieniu warunków wypłacić zysk bez podatku od zysków kapitałowych, czyli bez 19%. IKZE (indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego) obniża podatek dziś, bo wpłatę odliczasz od dochodu, a za tę ulgę płacisz przy wypłacie 10% ryczałtu.

Różnice między IKE a IKZE dotyczą ulgi podatkowej, limitu wpłat i podatku przy wypłacie. Zysk wypłacony z IKE po spełnieniu warunków jest zwolniony z podatku, a wpłaty na IKZE dają ulgi podatkowe od razu. Zasady obu kont opisuje ustawa o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego. Umowę o IKE lub IKZE zawiera się z funduszem inwestycyjnym, dobrowolnym funduszem emerytalnym, podmiotem prowadzącym działalność maklerską, zakładem ubezpieczeń (ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym) albo bankiem (rachunek bankowy), a to, co możesz na koncie trzymać, zależy od oferty konkretnej instytucji (art. 8 ust. 1 ustawy).

IKE i IKZE obok siebie: porównanie w tabeli

Limity nie są wpisane w ustawie na stałe. Ustawa określa je jako wielokrotność przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia: trzykrotność dla IKE, 1,2-krotność dla IKZE i 1,8-krotność dla IKZE osób prowadzących pozarolniczą działalność. Minister ogłasza kwoty do końca roku poprzedzającego, więc co roku się zmieniają. Przed wpłatą sprawdź obwieszczenie na dany rok.

IKZE: ulga dziś, 10% ryczałtu później

Wpłatę na konto IKZE odliczasz od dochodu w rozliczeniu podatku dochodowego, więc zmniejszasz podstawę opodatkowania. Wartość ulgi zależy od tego, jak się rozliczasz: przy skali podatkowej od 12% albo 32% wpłaty, przy podatku liniowym 19%. Za tę ulgę płacisz później, bo wypłata po 65. roku życia jest opodatkowana ryczałtem 10%.

Odliczenie zmniejsza dochód, od którego liczy się podatek, więc może też pomóc w utrzymaniu dochodu poniżej progu 32%. To jeden z powodów, dla których IKZE bywa atrakcyjne przy wyższych dochodach.

IKE: brak podatku od zysku na końcu

Wpłata na konto IKE nie obniża dziś podatku. Korzyść pojawia się przy wypłacie: jeśli spełnisz warunki, nie płacisz podatku od zysków kapitałowych, potocznie podatku Belki, który inaczej wynosiłby 19% od zysku.

Warunki wypłaty z IKE to ukończenie 60. roku życia (albo 55. roku życia po nabyciu uprawnień emerytalnych) oraz jedno z dwóch: wpłaty w co najmniej pięciu dowolnych latach kalendarzowych albo wpłata ponad połowy wartości wpłat nie później niż pięć lat przed złożeniem wniosku.

Czy pieniądze na IKE i IKZE są zamrożone do emerytury?

Nie. Ustawa przewiduje zwrot, czyli wycofanie całości środków przed spełnieniem warunków wypłaty. Zwrot nie jest jednak darmowy.

• Z IKE: podatek 19% płacisz od zysku, nie od wpłat. Tracisz preferencję.
• Z IKZE: zwrot przed 65. rokiem życia oznacza zwykle utratę korzyści, na której IKZE się opiera, czyli ulgi. Szczegóły opodatkowania sprawdź w ustawie o podatku dochodowym.

Pieniądze nie są więc zablokowane, ale wcześniejsze ich ruszenie zmniejsza korzyść podatkową. To ważne przy ocenie, ile i na co możesz wpłacać.

Które konto wybrać? Cztery pytania

1. Jak się rozliczasz? Przy skali podatkowej i podatku liniowym wpłaty na IKZE możesz odliczyć od dochodu. Jeśli rozliczasz się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, upewnij się u księgowego, czy ulga Ci przysługuje, bo odliczenie dotyczy dochodu, a ryczałt liczy się od przychodu.
2. Jaką masz stawkę podatku? Im wyższa, tym większa ulga z IKZE. Przy 12% ulga jest skromniejsza, przy 32% wyraźnie większa.
3. Czy potrzebujesz dostępu do pieniędzy wcześniej? IKE zostawia więcej swobody, bo zwrot kosztuje tylko 19% od zysku. Zwrot z IKZE zwykle zmniejsza korzyść bardziej.
4. Jak daleko jesteś od emerytury? Przy długim horyzoncie więcej znaczy brak podatku od zysku na IKE, przy krótkim ulga z IKZE.

Czy można mieć IKE i IKZE jednocześnie?

Tak, oba konta możesz prowadzić równolegle, a limity wpłat są dla nich osobne. Jedna z możliwych kolejności to zacząć od IKZE, bo ulga działa od razu, a dopiero potem dołożyć IKE. To nie jest rekomendacja: właściwa zależy od dochodu, formy opodatkowania i tego, ile masz już odłożone.

Jak założyć konto IKE lub IKZE?

Aby założyć konto, wybierasz instytucję (towarzystwo funduszy, dom maklerski, bank lub zakład ubezpieczeń), podpisujesz umowę i wpłacasz środki. Preferencje podatkowe przysługują oszczędzającemu, który gromadzi oszczędności tylko na jednym IKE i tylko na jednym IKZE (art. 4 ustawy), więc nie zakładaj kilku kont tego samego rodzaju. Środki możesz przenieść do innej instytucji jako wypłatę transferową, a nie zwykłą wypłatę; jej przedmiotem jest co do zasady całość zgromadzonych środków (art. 36 ust. 1).

W co można inwestować na IKE i IKZE?

Konto IKE i konto IKZE to opakowanie podatkowe, a nie produkt inwestycyjny. To, w co zainwestujesz zgromadzone środki, zależy od instytucji, która prowadzi konto: może to być fundusz inwestycyjny, obligacje skarbowe, akcje, ETF, a w przypadku zakładu ubezpieczeń ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Bank prowadzi IKE lub IKZE jako rachunek bankowy, więc jego profil ryzyka jest inny niż fundusz akcji.

Każde inwestowanie wiąże się z ryzykiem, a wartość inwestycji może rosnąć i spadać. Przed założeniem konta porównaj koszty prowadzenia, opłaty za zarządzanie i dostępne instrumenty. Te różnice w porównaniu ofert często znaczą więcej niż sam wybór między IKE a IKZE, a oszczędności z kilku lat mogą różnić się o kwoty, które widać dopiero po latach.

Kiedy IKZE się nie opłaca?

IKZE nie opłaca się głównie wtedy, gdy potrzebujesz pieniędzy przed 65. rokiem życia, nie masz podatku do zmniejszenia albo Twoja forma opodatkowania nie pozwala na odliczenie. Warto wiedzieć o tym przed wpłatą.

IKE i IKZE w Fortecy Finansowej

Forteca Finansowa to nasza kolejność porządkowania finansów w 9 krokach; numer kroku mówi, co warto zrobić najpierw, a nie jaki będzie wynik.

Najczęstsze pytania o IKE i IKZE